Bir adam, bir Lowrey org ve orgun karnından çıkan hazır bir ritim. Bas da orgun pedallarından geliyor. Hepsi bu. Dönemin soul'u yaylılarla, üflemelilerle, geri vokallerle kat kat örülürken bu çıplaklıkla ortaya çıkmak cesaret işi. 1972 için düpedüz devrim. Üstelik şarkı Billboard'un R&B listelerinde ilk sıraya demir atıyor, Hot 100'de ise üçüncülüğe kadar yükseliyor.
Şarkının derdi de sesi kadar yalın. Timmy abinin kendi anlattığına göre bir akşam çalışma odasında oturuyormuş; televizyonda ise Walter Cronkite, Vietnam'dan gelen ölü sayılarını okuyormuş. Aklına bir soru takılmış, o soru da şarkının adı oluvermiş: "Neden birlikte yaşamayı bir türlü beceremiyoruz be kanka?" Böyle bir soru süslenerek sorulmaz zaten; çıplak sorulur.
Cevap ise yirmi iki yıl sonra başka bir kıtadan geldi. 1994'te Güney Afrika ilk kez bütün halkıyla sandığa gitti. Thomas da o günlerde konser vermek için oradaymış ha. Yine kendi anlatıyor: "Hayatında ilk defa oy kullanacak insanlar upuzun kuyruklarda beklerken ben de Johannesburg'un her köşesinde beş dakikada bir kendi şarkımı duyuyordum la!" Sandıktan Mandela çıktı nihayetinde. Yani 1972'de postalanan sorunun yanıtı 1994'te geldi (eh, postacı biraz gecikti). Gerçi yanıt mektubu yarım kalmış gibi: Güney Afrika'da 2024'te günde ortalama 72 kişi öldürülmüş. Birlikte yaşamak yerine birlikte ölmeye karar vermişlerse demek... Velhasıl soru, sorulmaya devam ediyor; biz de şarkıyı bir kez daha dinleyerek mektubu bir daha postalamış sayalım kendimizi.
Neyse, şarkıya dönecek olursak Lowrey'nin tonu sıcacık; kayıt da hiç temiz değil, basbayağı nemli. Miami'nin havası kayda sinmiş sanki, her şeyin üstünde ince bir buğu var. Orgun içinden çıkan ritim bile konsola doğrudan gitmemiş de odanın bir köşesindeki mikrofonla yakalanmış gibi tınlıyor... Rivayet o ki kayıt esnasında ses mühendisi uyuyakalmış (nemden baygınlık geçirmiş adamcağız).
Bana soracak olursanız bu nem, bulut olup Atlantik'i aşmış ve sekiz yıl sonra Cardiff'e yağmur olarak düşmüş; Young Marble Giants da rahmetinden faydalansın diye... Aynı çıplaklık: bir org, bir bas, ev yapımı bir ritim makinesi, bir ses ve aralarda bolca boşluk. Bu şarkıdan etkilendiklerinden eminim. Neticede "Ode to Booker T" diye şarkı yazmış bir grup, Timmy Thomas gibi bir klavyeciden habersiz olamaz, değil mi? Bu arada Rough Trade'in onlarla anlaşmasında "Ode to Booker T"nin de payı varmış. Yalnız Galler'de yağmur palmiye yapraklarına değil arduvaz çatılara düşüyor; sesi de ona göre değişiyor olsa gerek: Young Marble Giants'ın orgu biraz daha temiz, biraz daha klinik akıyor. Ama su aynı su işte.
Bu sudan damacana dolduran da çıktı: Drake, 2015'te "Hotline Bling"de şarkıyı sample'ladı. Klip de damacanayla açılıyor zaten. Ben yine de kaynaktan içerim.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder